Soorten vragen in een onderwijsleergesprek

Introductie
Bij de start moet de docent het doel van het onderwijsleergesprek aangeven. Tevens moet de werkwijze waarlangs hij het doel wil bereiken aangeven (zie verder ‘Aandachtspunten bij de inleiding’)

Soorten vragen
In een goed onderwijsleergesprek worden veel vragen gesteld, waarbij de docent steeds het doel van de les voor ogen heeft. De vragen die hij stelt zijn daarvan afgeleid.
Vragen kunnen in verschillende categorieën worden ingedeeld. Het indelen in categorieën is zinvol om je bewust te zijn van het doel van de vragen en om na te gaan of bepaalde typen niet steeds worden vergeten.

We onderscheiden vier categorieën vragen:

• kennisvragen;
• begripsvragen;
• toepassingsvragen;
• denkvragen.

1 Kennisvragen (wie-, wat-, waar- en wanneervragen)
Dit zijn vragen die een beroep doen op het geheugen. De cursisten wordt gevraagd om zich bepaalde feiten, definities, ervaringen en dergelijke te herinneren.

Voorbeelden

• Weet je nog welke kleur de oplossing kreeg toen we hem verwarmden?
• Wie weet wanneer Willem II werd geboren?

2 Begripsvragen (samenhang-, waaromvragen)
Daarbij gaat het om het vragen naar samenhangende gegevens. De cursisten moeten bepaalde informatie combineren, een beschrijving geven, hoofdzaken bepalen, een vergelijking trekken, enzovoorts.

Voorbeelden

• Schrijf eens op wat er bij die bepaalde proef gebeurde.
• Wat zijn volgens jullie de hoofdzaken van dit hoofdstuk?
• Wat is het verschil tussen een zuur en een base?
• Waarom zou de hoofdpersoon deze conclusie hebben getrokken?

NB. Afhankelijk van de denkactiviteit die van de cursisten wordt gevraagd, kunnen deze vragen zowel onder de kennisvragen als de denkvragen vallen.

3 Toepassingsvragen
Daarbij gaat het om het kunnen toepassen van bepaalde oplossingsmethoden en regels op problemen die slechts één goed antwoord toelaten.

Voorbeelden

• AIs Els 6 km per uur wandelt, hoeveel kilometer legt ze dan af in 3 uur?
• Zoek de geografische breedte van Portugal op.

4 Denkvragen
Aan de hand van bekende informatie moeten de cursisten komen tot een zelfstandig antwoord, door die informatie te ordenen, te vergelijken en dergelijke.
Is de cursist in staat met de verworven kennis een probleem in samenhangende onderdelen op te delen en kan hij onderlinge relaties leggen?

Voorbeelden van analyse-denkvragen

• Waarom zijn er niet zoveel molens meer in Nederland?
• Welk standpunt neemt de schrijver in over kernenergie?
• Welke aanwijzingen kun je in dit boek vinden om deze opmerking kracht bij te zetten?

Voorbeelden van concluderende-denkvragen

• Wat zou er gebeuren als ……?
• Hoe kunnen we er achter komen of ……?
• Kun je een titel voor deze film bedenken?

Voorbeelden van evaluerende-denkvragen

• Zouden brandweerlieden mogen staken?
• Denk je dat het goed is, dat ……?
• Geloof je dat nivellering tot meer werkgelegenheid leidt?
• Welk gedicht vind je daarvoor het meest geschikt?