Oververtegenwoordiging van kennisdoelen

Als je een willekeurige verzameling van leerdoelen voor een bedrijfsopleiding analyseert, dan valt op dat er meestal veel meer kennisdoelen zijn geformuleerd dan vaardigheidsdoelen.

Je vindt doorgaans veel doelen in de trant van:

• De onderdelen kunnen noemen van …;
• De betekenis kunnen vertellen van …;
• Kunnen zeggen dat …;
• Het verschil kunnen noemen tussen ….

Voor dit verschijnsel zijn de volgende verklaringen te bedenken:

• Het formuleren van leerdoelen op kennisniveau is veel gemakkelijker dan het formuleren van leerdoelen op vaardigheidsniveau.
• De taken waarvoor opgeleid moet worden zijn onvoldoende geanalyseerd op vereiste vaardigheden.
• Opleiders zijn vaak, net als collega’s in het reguliere onderwijs, sterk gericht op kennisoverdracht.

Door deze gerichtheid verdringen de kennisdoelen de voor de bedrijfsopleidingen zo belangrijke vaardigheidsdoelen.

De gevaren van een oververtegenwoordiging van kennisdoelen zijn de volgende:

• Kennisoverdracht is weliswaar een belangrijke voorwaarde om een functie te kunnen uitoefenen, maar leidt niet zonder meer tot het verwerven of verbeteren van een vaardigheid. Het gevaar is dan dat de cursist na de opleiding zijn taken nog niet naar behoren kan uitvoeren.
• De toetsen van een opleiding met hoofdzakelijk kennisdoelen zijn natuurlijk ook gericht op de verworven kennis. Kennistoetsen alleen geven te weinig informatie over het bereiken van het opleidingsdoel, dat vrijwel altijd een vaardigheid betreft.

De voordelen van vaardigheidsdoelen zijn onder andere:

• De ontwikkelaar wordt gedwongen om de resultaten van de taakanalyse te bewerken tot leerdoelen op een niveau dat voor de taakuitoefening het meest geschikt is.
• De ontwikkelaar wordt niet in verleiding gebracht om grote hoeveelheden minutieus geformuleerde kennisdoelen te produceren.
• Vaardigheidsdoelen dwingen de ontwikkelaar om onderwijsleersituaties te ontwerpen waarin vooral geoefend wordt.
• Vaardigheidsdoelen dwingen de ontwikkelaar tot het ontwerpen van toetsen waarbij de cursist de verworven vaardigheid tentoon moet spreiden.