Didactiek, Teksten over didactiek

Een les of cursus bestaat maar zelden uit één werkvorm. Monologen, dialogen, discussies en opdrachten wisselen elkaar af; niet alleen voor de broodnodige variatie, maar ook omdat met andere werkvormen andere doelen worden bereikt.

In een goed onderwijsleergesprek worden veel vragen gesteld, waarbij de docent steeds het doel van de les voor ogen heeft. De vragen die hij stelt zijn daarvan afgeleid.
Vragen kunnen in verschillende categorieën worden ingedeeld. Het indelen in categorieën is zinvol om je bewust te zijn van het doel van de vragen en om na te gaan of bepaalde typen niet steeds worden vergeten.

Het onderwijsleergesprek kan worden omschreven als een gestructureerd gesprek waarbij de docent de cursisten stapsgewijs en geleidelijk tot bepaalde kennis en inzichten brengt. De docent is de gespreksleider. Hij introduceert een onderwerp en draagt kennis en inzichten over door middel van een dialoog…

Om goed te doceren is het van belang een duidelijke structuur en een heldere inhoud te hebben. De meest elementaire structuur in een les/presentatie/verhaal is de indeling in:

* a. inleiding;
* b. kern;
* c. afsluiting.

Bij de planning van de (doceer-)les is het goed om van deze indeling uit te gaan en voor de verschillende onderdelen tijd te reserveren. Tijdens de bijeenkomst moeten cursisten de indeling kunnen herkennen.

Velen denken bij lesgeven aan een leraar die voor de klas staat en praat en leerlingen die zitten, luisteren en aantekeningen maken. En vaak is dat ook zo. Alhoewel het niet altijd de beste vorm van informatieoverdracht is, is het wel de vorm die het meest wordt gebruikt. Deze vorm heet de doceervorm. In het communicatieproces tussen docent en cursisten is sprake van eenrichtingsverkeer. Als onderdeel van een totaal leerproces en ter afwisseling van andere werkvormen kan het gebruik van de doceervorm zeker nuttig en effectief zijn.

Didactische werkvormen zijn activiteiten of werkwijzen van de
docent gericht op het verwerven van kennis, inzicht, vaardigheden en houdingen door de cursisten.
Er zijn nogal wat verschillende werkvormen. Een gebruikelijke indeling in categorieën is die in:

* Aanbiedende vormen;
* Gespreksvormen;
* Zelfwerkzaamheidvormen.

Aan het einde van de opleiding toets je of de leerdoelen zijn bereikt.In dit artikel maken we duidelijk wat de relatie is tussen leerdoelen en toetsen, wanneer je zoal kunt toetsen en wat het belang is van vaardigheidstoetsen.

Als je een willekeurige verzameling van leerdoelen voor een bedrijfsopleiding analyseert, dan valt op dat er meestal veel meer kennisdoelen zijn geformuleerd dan vaardigheidsdoelen.

Je vindt doorgaans veel doelen in de trant van:

* De onderdelen kunnen noemen van …;
* De betekenis kunnen vertellen van …;
* Kunnen zeggen dat …;
* Het verschil kunnen noemen tussen ….

Voor dit verschijnsel zijn de volgende verklaringen te bedenken…

Je kunt leerdoelen uitsplitsen naar de aard van het beoogde leerresultaat:

Moet een cursist aan het einde van de cursus bepaalde feiten kennen? Moet hij bereid zijn tot iets? Moet hij bepaalde handelingen kunnen verrichten?

Het beoogde eindgedrag bepaalt of er sprake is van een kennisdoel, een houdingsdoel of een vaardigheidsdoel…

Mede dankzij het werk van Mager (1962) zijn velen ervan overtuigd dat het formuleren van leerdoelen een goede zaak is. Het is echter gemakkelijker over leerdoelen te praten dan om er iets aan te doen. Immers, waar moet je beginnen? Eén ding moet duidelijk zijn: begin niet te grootscheeps maar probeer eerst in het klein een idee te krijgen van wat er allemaal bij het formuleren van leerdoelen komt kijken…