Leren van volwassenen. Deel 2

Het leerproces

In het eerste deel over het leren van volwassenen bespraken we het leervoorwaarden/ aandachtspunten die het leren kunnen bevorderen. In dit deel (2) gaan we verder in op de Leerstappen. Een volledig leerproces vindt -los van de inhoud- altijd volgens een 5-tal vaste stappen plaats. Om optimaal didactisch rendement van uw inspanningen te krijgen zou u alle stappen in de hieronder aangegeven volgorde moeten doorlopen.

Leerstappen

In onderstaande volgorde zorgt u ervoor dat u:

1. Aandacht wekt voor de leerstof of het onderwerp. In uw inleiding doet u dit door het belang, toepasbaarheid en de directe verbeteringen van het nieuwe aan te geven: in principe is al het eerbare geoorloofd om de aandacht van uw gehoor te krijgen: nieuws, grap, anekdote, krantenbericht, vakblad, eigen ervaring, een misser….enz, enz.
2. Na de inleiding geeft u uw uitleg of instructie (zie hiervoor ook ‘lesopbouw’ bij de rubriek didactiek), tussentijds of na afloop van (een deel van) het onderwerp controleert u of uw cursisten de leerstof inderdaad begrepen hebben: u doet dit met behulp van controlevragen of u schakelt cursisten in bij het vragen van toepassingen, ook kunt u vragen de behandelde stof samen te vatten, voorbeelden te geven, eigen ervaringen te laten vertellen of zelfs, als dit qua onderwerp mogelijk is, de leerstof te laten schematiseren.
3. De cursist helpt de leerstof te onthouden; u doet dit door het geven van adviezen bij het thuis studeren (bijvoorbeeld beter 3 maal een kwartier dan eenmaal 1 uur), leerstof op het bord of flap te structureren, leerstof rondom subonderwerpen of thema’s in te delen, ezelsbruggetjes, hoofd- en bijzaken te benoemen, aantekeningen maken, werken met een neonmarker, kantlijn, schemaatjes en samenvattingen (leren) maken.
4. De cursist mogelijkheden geeft om het geleerde in de praktijk toe te passen, dit kunt u doen door het geven van toepassingopdrachten tijdens uw cursus.
5. De cursist controleert en eventueel bijstuurt in het toepassen van het geleerde; u doet dit door het laten maken/uitvoeren van praktijkopdrachten, zelftoetsen, eindtoetsen en via evaluatie- of begeleidingsgesprekken.

Het gaat dus om aandacht/interesse, begrijpen, onthouden, toepassen en controleren!
U merkt dat de aandachtspunten/leervoorwaarden (deel 1) en de leerstappen direct met elkaar in contact staan. U zult als docent er voor moeten zorgen dat bovengenoemde leerstappen uitgevoerd kunnen worden; u zult leersituaties moeten scheppen om het leren van volwassenen zo effectief mogelijk te laten verlopen.